Kaynak Kalitesi
Kaynağın kalitesini ölçmek için kullanılan en büyük kriter, kaynağın ve çevresindeki malzemenin (mukavemeti) dayanımıdır.
Bunu etkileyen bir çok faktör vardır;
Kaynak metodu, ekleme yöntemi, ısı miktarı, ana malzeme ve dolgu malzemesi ve bunların arasındaki etkileşimler gibi.
Kaynağın kalitesini ölçmek için yapılan muayeneler genel olarak, tahribatlı ve tahribatsız muayene yöntemleri olmak üzere, iki grupta toplanır.
Bu muayenelerle yapılan ölçümlerde, kaynakta gözle görünür hata olmamalı, kalıcı gerilme ve çarpılmalar kabul edilebilir düzeyde olmalı, ısıdan etkilenmiş bölge özellikleri kabul edilebilir düzeyde olmalıdır.
Isıdan Etkilenmiş Bölge – ( ITAB ) Isı Tesiri Altında Kalan Bölge
Resimdeki mavi renkli bölge, 316 °C derecede oksitlenme nedeniyle oluşmuştur. Bu renk ısı derecesini gösterir fakat HAZ (Isıdan Etkilenmiş Bölge, İngilizcesi: Heat-Affected Zone ) için yeterince hassas bir gösterge değildir. HAZ, kaynak yapılmış madeni kısmı çevreleyen dar bölgedir.
Kaynak yapılan yerin etrafındaki malzeme üzerinde, kaynağın etkileri zararlı olabilir (kullanılan malzeme ve kaynak işleminde kullanılan ısı girişine bağlı olarak ısıdan etkilenmiş bölge boyutu ve dayanımı değişkenlik gösterebilir).
Asıl malzemenin ısıl yayınımı (termal diffüzivite yani ısıl iletkenlik/hacimsel ısı kapasitesi) da burada büyük rol oynar.
Eğer yayınım büyükse, malzemenin soğuma oranı yüksek olur ve ısıdan etkilenmiş bölge nispeten küçülür. Aksi durumda, düşük yayınım yavaş soğumayı ve daha büyük ısıdan etkilenmiş bölgeyi getirir.
Kaynak işlemi ile enjekte edilmiş ısı miktarı, oksi-asetilen kaynak yöntemi gibi yöntemlerde önemli bir rol oynar, yoğunlaşmamış ısı girişi ısıdan etkilenmiş bölgenin genişlemesine sebep olur.
Lazer ışın kaynağı gibi işlemler kaynak bölgesine yoğunlaşmış ısı verir, ısı miktarı sınırlanmış olup sonuçta ısıdan etkilenmiş küçük bir bölge ortaya çıkar.
Elektrik ark kaynağı, kaynağa özel ısı girişindeki değişkenlikler nedeni ile, bu iki durumun arasında kalır.
Ark kaynak prosedürü için ısı girişi aşağıdaki formül ile hesaplanır:
Burada Q = ısı girişi (kJ/mm), V = voltaj (V), I = akım (A), ve S = kaynak hızı (mm/dk) olarak verilmiştir.
Verim, kaynak işleminde kullanılan kaynak yöntemine bağlıdır;
Örneğin, normal metal ark kaynağında 0.75, gaz-altı metal ark kaynağında 0.9 ve gaz-altı tungsten kaynağında 0.8’dir.